You are currently browsing the tag archive for the ‘Spaans’ tag.

De Spaanse minister van Onderwijs Wert en zijn Catalaanse collega Irene Rigau

De Spaanse minister van Onderwijs Wert en zijn Catalaanse collega Irene Rigau

José Ignacio Wert, de Spaanse minister van Onderwijs, Cultuur en Sport heeft deze week een bom gelegd onder de immersió lingüística, het Catalaanse onderwijsmodel dat ervoor zorgt dat alle kinderen die in Catalonië opgroeien, op hun zestiende Spaans én Catalaans spreken.

Catalonië heeft twee officiële talen: het Catalaans en het Spaans. Iedereen die in de afgelopen 34 jaar een openbare Catalaanse school heeft doorlopen, spreekt correct Spaans en correct Catalaans (‘correct’ volgens de normen die daar heden ten dage voor gesteld kunnen worden, binnen en buiten Spanje). Dat lijkt mij een ideale situatie.

Stel je voor dat alle Belgen (Vlamingen en Walen) onder de veertig even goed Nederlands als Frans zouden spreken!

Maar voor minister Wert zijn principes belangrijker dan de praktijk. Hij vindt dat iedereen in Spanje recht heeft op onderwijs in het Spaans (met Spaans als voertaal dus).

Om zijn bedoelingen een beetje te maskeren, sprak hij niet over Spaans maar over ‘de moedertaal van het betreffende kind’. Dat was natuurlijk een slip of the tongue van de minister, want de kinderen die op dit moment in Barcelona naar school gaan, hebben 273 verschillende moedertalen. Ik neem aan dat Wert niet bedoelt dat kinderen in Spanje recht hebben op onderwijs in het Urdu of in het Arabisch. Hij bedoelde natuurlijk dat ieder kind in Spanje recht heeft op onderwijs met Spaans als voertaal.

Waarop baseert Wert dit principe? Op de grondwet. Daarin staat dat elke Spaanse burger de plicht heeft het Spaans te beheersen. In de autonome regio’s met een eigen taal (Catalonië, Valencia, de Balearen, Baskenland, Galicië) hebben de inwoners het recht om hun eigen taal te gebruiken. Maar wat stelt dat recht voor als een winkelbediende, een ambtenaar, een politieagent, een rechter, jouw taal niet verstaat?

Goed, minister Wert vindt dus dat iedereen die in Spanje woont het recht heeft om geen Catalaans, Baskisch of Galicisch te leren. Wat betekent dat in de praktijk? Dat niet langer alle kinderen naar dezelfde openbare school zullen gaan. Dat we het streven naar tweetaligheid opgeven en teruggaan naar de oude tweedeling tussen Spaanssprekenden en Catalaanssprekenden.

Waarom deze bom? Op de eerste plaats is dit natuurlijk een onverbloemde reactie op het onafhankelijkheidsstreven dat in de afgelopen maanden hoog is opgelaaid in Catalonië. Minister Wert heeft al eerder gezegd dat hij vindt dat de Catalaanse kinderen geïndoctrineerd worden door de nationalisten en dat het hoog tijd wordt om ze te verspaansen.

De tweede reden is het ongekende succes van de immersió lingüística. Als Catalonië op deze voet doorgaat, zal het Catalaans binnenkort een even grote rol spelen binnen Catalonië als het Spaans. En dat kan natuurlijk niet. Stel je voor!

Advertenties

Zoals het meestal gaat bij dit soort meningsverschillen hebben zowel de voorstanders als de tegenstanders van een onafhankelijk Catalonië het gelijk aan hun kant, zolang men de kwestie beziet vanuit hun optiek. Voor de tegenstanders van een onafhankelijk Catalonië is Spanje een organisme, een lichaam. Als Catalonië zich afscheidt, voelt dat voor hen aan als een amputatie. En dat doet pijn.

Dit verklaart waarom veel Spaanse nationalisten een hekel hebben aan Catalonië, terwijl ze zich fel verzetten tegen afscheiding (iets wat voor veel Catalanen een compleet raadsel is). Er zijn mensen die vinden dat ze lelijke kuiten heben, of afgrijselijke billen, maar dat betekent nog niet dat ze hun minder mooie lichaamsdelen operatief willen laten verwijderen.

De voorstanders van een onafhankelijk Catalonië zien Spanje als een soort trein die bestaat uit zeventien wagons (de autonome regio’s), die allemaal een eigen aandrijving hebben. Als er een afhaakt en een ander spoor kiest, is er niets aan de hand, want de trein rijdt gewoon door. Misschien iets minder hard, want het Catalaanse rijtuig heeft een relatief krachtige motor, maar dan moeten de andere rijtuigen hun motor maar een beetje opvoeren, vinden de afhakers.

Sinds een jaar of twintig is in Catalonië de immersió lingüística van kracht. Alle kinderen op openbare scholen krijgen een ‘taalbad’ in het Catalaans. Dat betekent dat in principe alle vakken worden onderwezen in het Catalaans, behalve natuurlijk het vak Spaans (of Castiliaans, zoals het vaak genoemd wordt ter onderscheiding van de andere talen die in Spanje worden gesproken).

Vanaf het begin hebben de Spaanse nationalisten heftig geageerd tegen dit model. Ze vinden dat Spaanse kinderen in heel Spanje onderwijs moeten krijgen in het Spaans, en al helemaal als hun ouders daarom vragen. Volkomen logisch, vanuit hun gezichtspunt bezien.

De voorstanders van het Catalaanse model hebben een principieel en een pragmatisch argument. Het principiële argument is dat Catalonië een eigen taal heeft. Het pragmatische argument luidt dat het, al zou je willen, onmogelijk is in Catalonië op te groeien zonder Spaans te leren, terwijl het heel wel mogelijk is in Catalonië op te groeien zonder Catalaans te leren, als het taalbad niet bestond.

Hoe kan dat? De invloed van het Spaans – niet voor niets een wereldtaal – is overweldigend, ook in Catalonië. Het is een beetje te vergelijken met de huidige invloed van het Engels in Nederland, maar dan in het kwadraat. Mijn dochters zijn opgegroeid in een dorp in de provincie Girona, waar 99% van de bevolking Catalaans praat, thuis spreken we alleen Catalaans en Nederlands, op school worden alle vakken in het Catalaans onderwezen, behalve Spaans en Engels. Ze zijn pas elf en toch spreken ze uitstekend Spaans. Uit onderzoek is gebleken dat Catalaanse kinderen na het taalbad even goed Spaans spreken als kinderen elders in Spanje, en dat ze door hun tweetaligheid minder moeite hebben met de verwerving van Engels of andere vreemde talen.

In sommige buurten en voorsteden van Barcelona wordt bijna uitsluitend Spaans gesproken. Hier zijn in de jaren zestig de interne migranten uit de rest van Spanje neergestreken. Ze praten thuis Spaans met hun kinderen, ze kijken naar de Spaanse tv, ze praten Spaans op straat, in het café, in de buurtwinkels, op de sportclub… De meesten van hen vinden het Catalaanse taalbad prima. Hun kinderen leren toch wel Spaans en op school leren ze er gratis en voor niets een tweede taal bij op native niveau, waardoor ze veel kansrijker zijn op de Catalaanse arbeidsmarkt.

De Spaanse nationalisten hebben alleen een principieel argument tegen de immersió lingüística, namelijk dat het ‘van de gekke’ is dat er op een Spaanse school niet in het Spaans wordt onderwezen. De Catalaanse nationalisten gebruiken precies hetzelfde argument met betrekking tot Catalonië. Maar daarnaast hebben ze een overtuigend pragmatisch argument en dat verklaart dat er in Spanje eigenlijk alleen door diehard Spaanse nationalisten tegen het Catalaanse taalbad gefulmineerd wordt.